Tajemnica ludzkiego ciała - Tarczyca – co należy o niej wiedzieć.

Tarczyca (gruczoł tarczycowy), choć jest mniejsza od kciuka, odgrywa bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu całego organizmu. Wpływa na procesy metaboliczne, spalanie kalorii, stan kości, przepływ krwi, a nawet na nastrój i ogólne samopoczucie. Tarczyca kształtem przypomina motyla i znajduje się z przodu szyi, a dokładnie w jej dolnym odcinku, poniżej krtani, po bokach przykrywa ja mięśniem mostkowo-obojczykowo-sutkowym.

Tarczyca otoczona jest torebką zbudowaną z dwóch warstw tkanki łącznej. Miąższ gruczołu tworzą maleńkie pęcherzyki, których ściana zbudowana jest z jednowarstwowego nabłonka płaskiego i sześciennego. Proporcje pomiędzy kształtem nabłonków zależą od stanu czynnościowego gruczołu. Nabłonek płaski jest formą spoczynkową – hormony nie są wydzielane. Nabłonek sześcienny jest z kolei formą aktywną – hormony są syntetyzowane. Tarczyca to jedyny gruczoł człowieka, którego komórki tak obficie magazynują produkowane przez siebie hormony. Zanim zostaną one uwolnione do krwi są przechowywane w postaci przejściowej w żelu wypełniającym pęcherzyki.  Za aktywność tarczycy odpowiada przysadka mózgowa, a dokładnie produkowany przez nią hormon – TSH, czyli hormon tyreotropowy.

Głównym zadaniem tarczycy jest produkcja hormonów, które regulują pracę innych, bardzo ważnych narządów. Sama tarczyca nie decyduje jednak o sposobie swojego funkcjonowania. Jej prawidłowe działanie podlega podwójnej regulacji. Z jednej strony produkcja hormonów metabolicznych jest kontrolowana przez znajdujący się w mózgu układ podwzgórze-przysadka, który działa na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego – wydzielanie hormonów tarczycy wpływa hamująco na wydzielanie hormonów podwzgórzowych pobudzających tarczycę. Z drugiej zaś strony hormony tarczycowe zostają wytwarzane na skutek pobudzającego działania układu nerwowego, co ma miejsce w sytuacjach stresowych, przy nasileniu reakcji obronnej organizmu. Stężenie trzeciego hormonu tarczycy – kalcytoniny jest zależne od poziomu wapnia znajdującego się we krwi. Gdy tarczyca wydziela zbyt dużo lub zbyt mało hormonów mówi się o nadczynności lub niedoczynności gruczołu.

Biologiczne funkcje hormonów tarczycy:

  • rozwój ośrodkowego układu nerwowego
  • wzmożone procesy przemiany materii
  • mineralizacja kości (wzrost)
  • wątroba (nasilenie lipogenezy, glikogenolizy, glukoneogenezy)
  • odpowiadają za rytm serca

 Oto kilka istotnych informacji na temat tarczycy i jej hormonów:

  • Hormony tarczycy wpływają na tętno i pomagają kontrolować przepływ krwi poprzez rozluźnienie mięśni w ścianach naczyń krwionośnych.
  • Hormony tarczycy wpływają na cykl menstruacyjny. Kiedy nie działają prawidłowo, kobieta może mieć nieregularny okres.
  • Hormony tarczycy wpływają na rozkład kości. Gdy dochodzi do nadczynności, może wystąpić osteoporoza.
  • Hormony tarczycy mają wpływ na metabolizm. Przy nadczynności występuje spadek masy ciała, a przy niedoczynności – wzrost.
  • Niski poziom hormonów tarczycy może spowodować zapomnienie, trudności z koncentracją i depresję.
  • Hormony tarczycy mają wpływ na odbudowę skóry. Kiedy więc nie pracują prawidłowo, skóra staje się sucha i szorstka.

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy jest zaburzeniem, w którym tarczyca produkuje za mało hormonów w stosunku do potrzeb organizmu. Czynność tarczycy i przysadki pozostają w ścisłej zależności (ujemne sprzężenie zwrotne): podwyższone stężenie hormonów tarczycy powoduje zmniejszenie uwalniania TSH przez przysadkę, a niedobór hormonów stymuluje produkcję TSH.

Do najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy w Polsce zalicza się:

  • chorobę Hashimoto czyli przewlekłe autoimmunologiczne (limfocytowe) zapalenie tarczycy. Choroba o podłożu autoimmunologicznym, wywołana przez własne przeciwciała, w której dochodzi do powstawania niebolesnego zapalenia w tarczycy, powoli (przez lata) niszczącego tarczycę i prowadzącego do zmniejszenia produkcji hormonów.
  • stan po operacyjnym usunięciu tarczycy. Operacja tarczycy może być przeprowadzona z różnych powodów (wole guzkowe, choroba Gravesa i Basedowa, rak tarczycy). W wyniku usunięcia całej tarczycy dochodzi do trwałej niedoczynności tarczycy. Stopień niedoczynności tarczycy w przypadku usunięcia części tarczycy (np. jednego płata) zależy od zakresu operacji.
  • stan po leczeniu jodem promieniotwórczym. Leczenie jodem promieniotwórczym (jodem radioaktywnym) może być przeprowadzone z różnych powodów (np. choroba Gravesa i Basedowa, wole guzkowe nadczynne).

Wśród rzadszych przyczyn niedoczynności tarczycy należy wymienić:

  • inne zapalenia tarczycy (np. podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy); w tych przypadkach niedoczynność tarczycy może być przemijająca
  • polekową niedoczynność tarczycy (np.: amiodaron, interferon)
  • wtórną niedoczynność tarczycy w przebiegu chorób przysadki.

Jak często występuje niedoczynność tarczycy?

Niedoczynność tarczycy jest najczęstszym zaburzeniem czynności tarczycy; występuje u około 20% dorosłych kobiet i u ok. 5% mężczyzn. Choć częstość niedoczynności tarczycy wzrasta z wiekiem (zwłaszcza u osób powyżej 60 rż.), choroba występuje również u ludzi młodych i dzieci. Niedoczynność tarczycy w przebiegu choroby Hashimoto często występuje u członków rodziny.

Główne objawy sugerujące niedoczynność tarczycy to:

  • uczucie ciągłego zimna
  • zmęczenie/senność
  • depresja
  • zaburzenia pamięci
  • przyrost masy ciała
  • rzadsze oddawanie stolca/zaparcia
  • spowolnienie czynności serca, niskie ciśnienie tętnicze
  • sucha łuszcząca się blada skóra, suche włosy
  • zaburzenia miesiączkowania, niepłodność.

W badaniach laboratoryjnych można stwierdzić podwyższone stężenie cholesterolu, niedokrwistość.

Hashimoto - co to jest?

Choroba Hashimoto jest chorobą autoimmunologiczną, która ściśle wiąże się z układem odpornościowym. Przyczyną problemów z tarczycą mogą być czynniki genetyczne oraz stres. Medycyna wciąż nie wie, skąd się bierze choroba Hashimoto. Po prostu w pewnym momencie w tarczycy zaczyna się toczyć stan zapalny, który powoli ją "zjada". Stan zapalny wywołany jest atakiem własnych komórek odpornościowych, które z jakiegoś powodu zaczynają widzieć w niej wroga.

Przez pierwszych kilka lat chory – a właściwie chora – nie wie, że coś jest nie w porządku. Proces toczy się powoli, w stanie utajenia, przez wiele lat nie dając żadnych objawów – aż funkcja tarczycy jest na tyle upośledzona, a produkowanych przez nią hormonów jest tak mało, że zaczyna szwankować nam zdrowie.

Objawy choroby Hashimoto

Objawy Hashimoto wychodzą na światło dzienne najczęściej przy przypadkowych badaniach, na które dana osoba zgłosiła się z powodu dolegliwości, których z tarczycą nie łączyła.

  • Problemy z zajściem w ciążę
  • Zaburzenia miesiączkowania
  • Zawroty głowy
  • Bóle głowy
  • zaburzenia rytmu serca,
  • bóle mięśni, stawów
  • trudności z oddychaniem tzw. Brak powietrza
  • zmęczenie , senność
  • spadek koncentracji
  • zaburzenia czucia temperatury
  • przyrost masy ciała

Diagnostyka Hashimoto

Przed postawieniem diagnozy lekarz przede wszystkim dokładnie zbada naszą szyję. Badanie to może skierować podejrzenia we właściwą stronę, bo w chorobie Hashimoto bardzo często anihilowana przez organizm tarczyca szybko się zmniejsza. I już podczas podstawowego badania lekarz może stwierdzić, że gruczoł jest podejrzanie mały. To sprawi, że skieruje nas na badanie krwi, którego zadaniem będzie sprawdzić, jaki jest poziom hormonu tarczycowego (TSH) we krwi. Jeśli okaże się zbyt niski, trzeba wykonać dodatkowe badania: badanie wolnych hormonów tarczycowych czy przeciwciał przeciwtarczycowych. Lekarz często zleca także badanie USG tarczycy, by obejrzeć gruczoł i sprawdzić, czy nie ma w nim guzków.

Choroba Hashimoto - leczenie

Kiedy już zostanie postawiona diagnoza lekarz zleci odpowiednie leczenie. Czasem na początku kuracji pacjentka przyjmuje leki przeciwzapalne, następnie lekarz poleci łykanie hormonu tarczycowego, lewotyroksyny. Występuje ona w postaci tabletki, którą należy połknąć na czczo i popić wodą. Ważne, by na dwie godziny przez tabletką nic nie jeść i przez 30 minut po jej przyjęciu również powstrzymać się od jedzenia.

Dobra wiadomość: lek jest na ogół dobrze tolerowany i jeśli zostanie odpowiednio dobrana dawka, organizm będzie zaopatrywany we właściwą ilość tyroksyny i będzie funkcjonował normalnie. I wiadomość gorsza: leczenie trzeba będzie kontynuować już do końca życia, w miarę zniszczenia tarczycy zwiększając dawkę tyroksyny. Dlatego raz na 3–6 miesięcy trzeba wykonać badanie i sprawdzić poziom tyroksyny we krwi, co pozwoli skorygować wysokość podawanej dawki leku. Jeśli nie poddamy się leczeniu, mogą pojawić się poważne kłopoty kardiologiczne, nadwaga, nadmiar cholesterolu, obniżona aktywność fizyczna i intelektualna, lęki, wahania nastroju, a nawet depresja.

Choroba Hashimoto a dieta

Dieta w chorobie Hashimoto odgrywa istotną rolę, oprócz przyjmowania przepisanych przez lekarza środków farmakologicznych ważne jest to, co jemy na co dzień (jakość spożywanych produktów). W diecie osoby z Hashimoto powinny znajdować się produkty bogate w białko zwierzęce witaminy i błonnik, natomiast powinniśmy unikać produktów zawierających goitrogeny, powszechnie nazywane złodziejami jodu.

Co zatem warto jeść?

  1. Spożywaj produkty bogate w błonnik. Choroba Hashimoto powoduje, że perystaltyka jelit jest nieco spowolniona, dlatego błonnik jest dla nich ratunkiem. Związek ten pobudza nasze jelita do pracy, usuwa toksyny z organizmu oraz sprawia, że czujemy się syci (ułatwia to tym samym odchudzanie!). U pacjentów z tą chorobą błonnik spożywany może być nawet w porcji dwukrotnie większej niż przewiduje dzienna dawka. Dużą ilość błonnika znajdziemy między innymi w:
  • bananach,
  • jabłkach,
  • burakach,
  • marchwi,
  • awokado,
  • migdałach,
  • kiełkach,
  • karczochach,
  • produktach z pełnego ziarna zbóż.
  1. Jedz białko!

Jak powszechnie wiadomo białko to bardzo ważny czynnik, który wpływa na budowę mięśni i komórek w naszym organizmie. Oprócz tego pomaga w utrzymywaniu odpowiedniej wagi i długo magazynuje się w żołądku. Jednak nie każde białko okazuje się korzystne dla osób z chorobą Hashimoto. Powinny one unikać mleka, jogurtów czy twarogu, ponieważ niedoczynności tarczycy bardzo często towarzyszy nietolerancja laktozy. Konsekwencją nietolerancji są przykre wzdęcia, ciągłe oddawanie gazów, uczucie pełności.

W diecie u osób cierpiących na Hashimoto spożywanie białka jest korzystne, jeśli przyjmowane jest ono w postaci: mięsa, jajek oraz produktów skrobiowych zawierających białko. Tego rodzaju produkty można spożywać nawet codziennie.

  1. Unikaj produktów zawierających goitrogeny.

Trzeba uważać na tzw. produkty wolotwórcze, czyli goitrogeny. Jeżeli mamy ustabilizowaną chorobę Hashimoto czy niedoczynność, to można je jeść trzy razy w tygodniu poddane obróbce termicznej i raz w tygodniu surowe.

brukselka, brokuły, kalarepa, gorczyca, brzoskwinie, truskawki, rzodkiewki, rzepa, szpinak, bataty, kalafior, kapusta pekińska, jarmuż, pędy bambusa, chrzan, gruszki. Gotowanie na wolnym ogniu niweluje goitrogeny o 30%. Najlepiej jeść warzywa kapustne w postaci kiszonek, gdyż kiszenie neutralizuje goitrogeny.

  1. Dobre węglowodany. Osoby z Hashimoto powinny unikać w swojej codziennej diecie cukrów prostych, które znajdują się chociażby w naszych ukochanych batonikach, cukierkach i czekoladach - szybko odkładają się one w tkance tłuszczowej. Dobre dla naszego organizmu są za to węglowodany złożone, które znajdziemy między innymi w fasoli, kaszach czy soczewicy. Do oporu możemy jeść różne zielone sałaty, czy owoce i warzywa.
  2. Ryby – wszystkie gatunki ale należy pamiętać o technice gotowania na parze, grillowane
  3. Mięso surowe, półsurowe, na krwisto, duszone, gotowane.

Dieta Hashimoto nie powinna zawierać:

  1. gotowych wędlin (kiełbasy, parówki), ponieważ prawie wszystkie z nich zawierają soję, która niekorzystnie wpływa na osoby z Hashimoto;
  2. soi - kotlety sojowe, flaczki sojowe, olej sojowy;
  3. lecytyny sojowej;
  4. glutenu - nietolerancja na gluten powoduje celiakię, która z kolei niszczy kosmki w jelicie odpowiedzialne za wchłanianie oraz trawienie pokarmów. Nietolerancja zwiększa się u osób chorujących na Hashimoto, dlatego najlepszym wyjściem jest zapobiegawcze wyeliminowanie glutenu z diety, aby uniknąć przykrych konsekwencji. Pszenny gluten należy całkowicie usunąć z diety, ponieważ odpowiedź immunologiczna na gluten może trwać nawet do pół roku;
  5. alkoholu;
  6. kawy mocnej;
  7. herbaty mocnej;
  8. orzechów;
  9. ryżu, kukurydzy;
  10. pomidorów;
  11. jagód goji;
  12. papryki
Copyright © 2018 - 2020 Centrum Opieki Salus sp. z o.o. Made by Hostgrafia.pl Script logo Design by W3Layouts